Iran đề xuất cho phép tàu thuyền tự do đi lại qua eo biển Hormuz

Cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel với Iran dẫn đến sự gián đoạn lớn nhất từ ​​trước đến nay đối với nguồn cung dầu khí toàn cầu, do Iran chặn đường giao thông qua eo biển Hormuz, nơi xử lý khoảng 20% ​​lượng dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng của thế giới.

Hàng trăm tàu ​​chở dầu và tàu khác cùng 20.000 thủy thủ bị mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư kể từ khi cuộc xung đột bắt đầu vào ngày 28/2. Thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần có hiệu lực từ 8/4 và Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết cuộc chiến sắp kết thúc, nhưng quyền kiểm soát eo biển Hormuz vẫn là vấn đề then chốt trong các cuộc đàm phán.

Tờ Reuters dẫn lời nguồn tin cho biết Iran có thể sẵn sàng cho phép tàu thuyền sử dụng phía bên kia eo biển Hormuz giáp Oman, nếu Mỹ đưa ra những nhượng bộ để trao đổi. Tuy nhiên, đề xuất này phụ thuộc vào việc Washington có sẵn sàng đáp ứng yêu cầu của Tehran hay không, điều kiện then chốt cho những bước đột phá tiềm năng liên quan đến eo biển Hormuz.

Đề xuất cho phép tàu thuyền đi qua vùng biển Oman mà không bị cản trở đã được xem xét, dù chưa rõ liệu Washington có phản hồi nào hay chưa.

Hiện tại, Nhà Trắng chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức yêu cầu bình luận về thông tin trên. Tương tự, Bộ Ngoại giao Iran cũng chưa đưa ra bình luận.

Eo biển Hormuz rộng 34 km nằm giữa Iran và Oman, là tuyến đường đi từ Vịnh Ba Tư đến Ấn Độ Dương và là tuyến đường chính trong hoạt động cung cấp năng lượng từ Trung Đông cùng các mặt hàng thiết yếu khác bao gồm phân bón.

Đề xuất này là bước đi rõ ràng đầu tiên của Tehran nhằm rút lại những ý tưởng hiếu chiến được đưa ra trong những tuần gần đây, bao gồm việc thu phí tàu thuyền khi đi qua tuyến đường thủy quốc tế và áp đặt chủ quyền lên eo biển - điều mà ngành vận tải biển toàn cầu xem là bước đi đơn phương chưa từng có tiền lệ, vi phạm công ước hàng hải.

Quốc gia thành viên của Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên hợp quốc phản đối ý tưởng Iran áp đặt phí đối với tàu thuyền đi qua khu vực này. IMO cho rằng động thái của Iran sẽ "tạo ra tiền lệ nguy hiểm".

Đề xuất mới nhất của Iran cũng là bước đi đầu tiên hướng tới việc khôi phục lại hoạt động đi lại tự do qua eo biển Hormuz, vốn được duy trì trong nhiều thập kỷ bất chấp việc Iran bắt giữ tàu thuyền đi qua tuyến đường thủy này.